Yükleniyor
Tayfur SÖKMEN (1892-1980)

   

   Hatay Cumhuriyeti’nin ilk ve tek Cumhurbaşkanıdır. 1892 yılında Gaziantep’te doğdu. Kırıkhan Rüştiyesi’ni bitirdikten sonra özel eğitim gördü. I. Dünya Savaşında istihbarat görevlerinde çalıştı. İskenderun Sancağı’ndaki Fransız işgaline karşı direniş hareketinin örgütlenmesinde öncülük yaptı.20 Ekim 1921’de TBMM Hükümeti ile Fransa arasında imzalanan Ankara Antlaşmasıyla İskenderun Sancağı, Fransız mandası altındaki Suriye’ye özerk bir yönetim birimi olarak bağlandı. Fransız yönetiminin tavrından dolayı direniş hareketleri yeniden başladı. Tayfur Sökmen, gıyabında ölüm cezasına çarptırılınca Adanaya kaçtı. 1924-26 arasında Viyana’da kalan Tayfur Sökmen, Hariciye Vekaleti’nin girişimiyle Fransa’dan İskenderun Sancağı’na giriş izni aldı. Buna rağmen baskıya uğradı ve 1927den sonra Gaziantep, Adana ve İstanbul’da yaşamak zorunda kaldı. 1935’te Antalya bağımsız milletvekili seçilerek TBMM’ye girdi. 1936’da Fransa’nın Suriye ve Lübnan’a bağımsızlık vermesi üzerine, Türkiye, İskenderun Sancağı’nı da bağımsızlığa kavuşturmak için girişimlere başladı. 1937’de İskenderun Sancağı’na, dışişlerinde Suriye’ye bağlı, ama kendi anayasasıyla yönetilen yarı sancak statüsü tanındı. Sancağın adı da Hatay olarak değiştirildi. Aynı yıl Türkiye’nin verdiği nota üzerine Fransa sorunun Milletler Cemiyeti’nde çözülmesini istedi. Uluslararası koşulların da dayatması sonucunda varılan anlaşmayla, Milletler Cemiyeti 19 Mayıs 1937de Hatay için bir anayasa kabul etti. Uzun süren görüşmelerden sonra, Türk ve Fransızlardan oluşan bir kurulun gözetiminde Hatay Cumhuriyeti’nin kurulduğunu ilan etti. Cumhurbaşkanlığına da Tayfur Sökmen’i seçti. Hatay Cumhuriyeti 29 Haziran 1939’da Millet Meclisi kararıyla Türkiye Cumhuriyeti’ne katıldı. Cumhurbaşkanlığı görevi sona eren Sökmen, 1950’ye kadar Antalya, 1950-54de Hatay milletvekili olarak TBMM’de yer aldı. 1969’da kontenjan senatörü olarak Cumhuriyet Senatosu’na girdi. 1975’te siyasi hayattan çekildi. Tayfur Sökmen, 1980 yılında İstanbul’da öldü.